edunguyen
13-03-2009, 11:49 PM
Năm 2009 đã được Unesco chọn là năm thiên văn http://www.astronomy2009.org/. Điều này đã chứng tỏ thiên văn học đã, đang, và sẽ được quan tâm mạnh mẽ như các môn khoa học tự nhiên khác như là Vật lý. Hưởng ứng năm thiên văn mình sẽ giới thiệu cho các bạn cách làm kính thiên văn - công cụ không thể thiếu của ngưòi quan sát và yêu thiên văn - từ đơn giản đến phức tạp.
Dự kiến mình sẽ giới thiệu cách làm các loại kính sau:
1- Kính thiên văn khúc xạ ( Refractor ) http://en.wikipedia.org/wiki/Refracting_telescope
2- Kính thiên văn phản xạ ( Reflector ) http://en.wikipedia.org/wiki/Reflecting_telescope
3- Astrocam ( Cái này mình không chắc chắn sẽ đưa lên vì tìm vật liệu khá khó )
Chúng ta bắt đầu từ cái dễ nhất
Kính thiên văn khúc xạ
Kính thiên văn khúc xạ hay còn gọi là kính Gallileo cái này thì mọi người đều biết cấu tạo rồi . Người mới làm kính thiên văn nên bắt đầu bằng loại này.
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/Refractor.jpg
Nguyên lý chung của kính thiên văn loại này thì mọi người có thể tìm trên diễn đàn về thiên văn. Có rất nhiều bài viết đề cập đến vấn đề này. Các bạn xem hình trên cũng có thể hiểu được phần nào nguyên lý của kính thiên văn loại này. Ở đây mình đi luôn vào phần làm một chiếc kính khúc xạ như thế nào. Chúng ta bắt đầu.
II.Nguyên liệu
2.1.Vật kính và thị kính
2.1.1.Thị kính (Eyepiece)
Thị kính và vật kính là vấn đề muôn thủa của dân thiên văn nghiệp dư, là hai thành phần quan trọng nhất của kính thiên văn. Thị kính có thể lấy thị kính của kính hiển vi chất lượng khá tốt. Nếu ở Hà Nội các bạn có thể ra chợ Trời, xuống Phố Huế, đến ngã 3 đầu tiên thì rẽ phải, đến chỗ cái chùa rồi rẽ trái vào chỗ mấy quầy bán linh kiện điện tử, đến sạp hàng có một mụ béo là có thể thấy rất nhiều thị kính. Tuy nhiên giá mụ này thét cũng khá cao đến 40k/chiếc. Các bạn có thể đi đến cuối dãy thì có một cửa hàng bán kính có một mặt lồi một mặt phẳng tiêu cự khoảng 7cm giá cũng dễ chịu hơn từ 5-10k/chiếc, tùy từng hôm. Mọi người có thể mua 2 chiếc để về chế thị kính Ramsden cũng được.
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/Ramsden.jpg
2.1.2.Vật kính (objective)
Cái này là cái tưởng là dễ mua nhưng mà lại là rất khó. Nếu chúng ta mua mắt kính lão 1 diop thì xẽ bị quang sai rất nhiều, muốn giảm quang sai phải che bớt miệng ống kính để nhưng độ sáng cũng giảm theo. Tuy nhiên trong điều kiện hiện nay thì đây vẫn là sự lựa chọn tối ưu. Các bạn có thể ra mấy hiệu kính ở đầu Bạch Mai giao với Đại Cồ Việt cho gần chợ Trời. Giá khoảng 10-15k cho một mắt kính lão bằng thủy tinh.
2.1.3.Thân ống kính
Thân kính cũng rất dễ mua, đó là những đoạn ống PVC. Vật kính là kính lão có đường kính 6,5cm. Các bạn đừng có mua ống Φ60 làm gì cho nặng bởi vì vật kính của chúng ta khi che đi thi độ mở cũng không đến mức đó. Chọn mua ống nhẹ nhàng vừa đủ để tiện mang đi. Mình chọn mua những thứ sau:
1.Ống Φ42 : 100 cm
2.Côn Φ60-Φ42 : 1 chiếc
3.Côn Φ42-Φ34 : 1 chiếc
4.Ống Φ34 : 25 cm
5.Côn Φ27-Φ27 : 1 chiếc
6.Ống Φ27 : 50 cm
2.1.4.Các thứ linh tinh khác
Ngoài những thứ trên chuáng ta còn cần
1.Bìa 3mm : 1 tấm
2.Bìa 1mm : 1 tấm
3.Keo 502 : 1 lọ
4.Keo sữa : 1 lọ
5.Gương 53x40mm: 1 tấm
6.Axeton : 1 ít
7.Dao dọc giấy, kéo, cưa sắt, khăn lau...
III.Làm kính thiên văn
3.1.Làm phần vật kính
Đây là phần tương đối dễ làm.Các bạn lấy bìa 1mm cắt thành các tấm giấy có bề rộng 8 cm, 4 cm và 3 cm rồi quấn vào côn Φ60-42 như hình vẽ
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/OngGiay.jpg
Giữa các lớp giấy các bạn dùng keo sữa để dán chúng lại với nhau. Ban đầu keo không dính cho lắm nhưng khi keo đã khô thì sẽ rất chắc và cứng đấy.
Các bạn quấn đều tay và khít thì ống sẽ đẹp. Đây chính là phấn giữ vật kính. Ngoài ra còn phải cắt các tấm chắn để che bớt vật kính
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/TamChan.jpg
Khi ghép vào thì sẽ được như hình vẽ
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/VatKinh2.jpg
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/IMG_0516Large.jpg
Làm như cách này thì các bạn khỏi phải lo việc trục của thị kính và vật kính bị lệch. Điều quan trọng là bạn phải gắn côn Φ60-42 thật cân thôi.
3.2.Làm phần thị kính
Phần thị kính gồm thị kính và phần điều chỉnh lấy tiêu cự. Các bạn lấy bìa 3mm rồi dùng dao dọc giấy cắt như hình vẽ
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/1-2.jpg
Sau đó ghép lại với ống Φ27 dài 3cm ta được hình sau
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/2-1.jpg
Khi làm được như vậy rồi thì chúng ta bắt đầu một việc khá khó là làm gương phản xạ. Các bạn cắt lấy một mảnh gương cho vừa chỗ hở kia. Như mình cắt một mảnh 52x40mm. Sau đó các bạn lấy một cái đĩa nhỏ như đĩa để chén uống chè. Đổ Axeton ra, ngâm mảnh gương vào, đợi khoảng vài phút đến khi nào các bạn thấy lớp sơn ở phía sau mềm ra rồi các bạn lấy giẻ lau sạch lớp sơn kia đi là chúng ta có một mảnh gương phản xạ khá tốt cho công việc của mình rồi đó. Thị kính sẽ được gắn vào một ống Φ27. Ống còn lại sẽ gắn vào bộ phận lấy nét.
3.3.Làm phần lấy nét
Phần này mình không kiếm được vít vô tận nên mình đã nghĩ ra cách làm như sau, các bạn cố gắng xem hình rồi làm theo. Cái phần trắng trắng ở giữa là vỏ dây điện. Vỏ bên ngoài là ống Φ34 còn phần bên trong là côn Φ27-27.
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/_MG_0104Large.jpg
3.4.Lắp ráp kính
Phần còn lại chắc mình không còn phải nói nhiều nữa, tất cả các bộ phận quan trọng đều đã được giới thiệu, việc còn lại chỉ còn gắn nối các bộ phận khác lại với nhau. Công việc thì chỉ còn cắt lấy 90cm ống Φ42, nối côn vật kính với một đầu ống, đầu kia nối với côn Φ42-34, rồi nối với cái canh nét, sau đó nối với thị kính.
IV.Chân kính
Phần kính đã làm xong. Phần chân kính các bạn có thể tham khảo nhiều kiểu làm. Đây là một ví dụ:
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/Picture003Large.jpg
Còn mình thì mình làm một cái chân kính phỏng theo chân kính của bọn kính thiên văn chuyên nghiệp.
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/IMG_0514Large.jpg
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/IMG_0513Large.jpg
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/IMG_0511Large.jpg
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/_MG_0116Large.jpg
Tất cả đều làm bằng ống PVC:
Chân là ống Φ27 luồn trong bởi một ống Φ21.
Ống ở giữa là ống Φ42.
Một côn Φ42-21
Một nối Φ34
Một ít ống Φ90 vàng
Phần tiếp theo sẽ là kính thiên văn phản xạ Reflector. Show hàng trước cho mọi người xem
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/_MG_0110Large.jpg
Dự kiến mình sẽ giới thiệu cách làm các loại kính sau:
1- Kính thiên văn khúc xạ ( Refractor ) http://en.wikipedia.org/wiki/Refracting_telescope
2- Kính thiên văn phản xạ ( Reflector ) http://en.wikipedia.org/wiki/Reflecting_telescope
3- Astrocam ( Cái này mình không chắc chắn sẽ đưa lên vì tìm vật liệu khá khó )
Chúng ta bắt đầu từ cái dễ nhất
Kính thiên văn khúc xạ
Kính thiên văn khúc xạ hay còn gọi là kính Gallileo cái này thì mọi người đều biết cấu tạo rồi . Người mới làm kính thiên văn nên bắt đầu bằng loại này.
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/Refractor.jpg
Nguyên lý chung của kính thiên văn loại này thì mọi người có thể tìm trên diễn đàn về thiên văn. Có rất nhiều bài viết đề cập đến vấn đề này. Các bạn xem hình trên cũng có thể hiểu được phần nào nguyên lý của kính thiên văn loại này. Ở đây mình đi luôn vào phần làm một chiếc kính khúc xạ như thế nào. Chúng ta bắt đầu.
II.Nguyên liệu
2.1.Vật kính và thị kính
2.1.1.Thị kính (Eyepiece)
Thị kính và vật kính là vấn đề muôn thủa của dân thiên văn nghiệp dư, là hai thành phần quan trọng nhất của kính thiên văn. Thị kính có thể lấy thị kính của kính hiển vi chất lượng khá tốt. Nếu ở Hà Nội các bạn có thể ra chợ Trời, xuống Phố Huế, đến ngã 3 đầu tiên thì rẽ phải, đến chỗ cái chùa rồi rẽ trái vào chỗ mấy quầy bán linh kiện điện tử, đến sạp hàng có một mụ béo là có thể thấy rất nhiều thị kính. Tuy nhiên giá mụ này thét cũng khá cao đến 40k/chiếc. Các bạn có thể đi đến cuối dãy thì có một cửa hàng bán kính có một mặt lồi một mặt phẳng tiêu cự khoảng 7cm giá cũng dễ chịu hơn từ 5-10k/chiếc, tùy từng hôm. Mọi người có thể mua 2 chiếc để về chế thị kính Ramsden cũng được.
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/Ramsden.jpg
2.1.2.Vật kính (objective)
Cái này là cái tưởng là dễ mua nhưng mà lại là rất khó. Nếu chúng ta mua mắt kính lão 1 diop thì xẽ bị quang sai rất nhiều, muốn giảm quang sai phải che bớt miệng ống kính để nhưng độ sáng cũng giảm theo. Tuy nhiên trong điều kiện hiện nay thì đây vẫn là sự lựa chọn tối ưu. Các bạn có thể ra mấy hiệu kính ở đầu Bạch Mai giao với Đại Cồ Việt cho gần chợ Trời. Giá khoảng 10-15k cho một mắt kính lão bằng thủy tinh.
2.1.3.Thân ống kính
Thân kính cũng rất dễ mua, đó là những đoạn ống PVC. Vật kính là kính lão có đường kính 6,5cm. Các bạn đừng có mua ống Φ60 làm gì cho nặng bởi vì vật kính của chúng ta khi che đi thi độ mở cũng không đến mức đó. Chọn mua ống nhẹ nhàng vừa đủ để tiện mang đi. Mình chọn mua những thứ sau:
1.Ống Φ42 : 100 cm
2.Côn Φ60-Φ42 : 1 chiếc
3.Côn Φ42-Φ34 : 1 chiếc
4.Ống Φ34 : 25 cm
5.Côn Φ27-Φ27 : 1 chiếc
6.Ống Φ27 : 50 cm
2.1.4.Các thứ linh tinh khác
Ngoài những thứ trên chuáng ta còn cần
1.Bìa 3mm : 1 tấm
2.Bìa 1mm : 1 tấm
3.Keo 502 : 1 lọ
4.Keo sữa : 1 lọ
5.Gương 53x40mm: 1 tấm
6.Axeton : 1 ít
7.Dao dọc giấy, kéo, cưa sắt, khăn lau...
III.Làm kính thiên văn
3.1.Làm phần vật kính
Đây là phần tương đối dễ làm.Các bạn lấy bìa 1mm cắt thành các tấm giấy có bề rộng 8 cm, 4 cm và 3 cm rồi quấn vào côn Φ60-42 như hình vẽ
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/OngGiay.jpg
Giữa các lớp giấy các bạn dùng keo sữa để dán chúng lại với nhau. Ban đầu keo không dính cho lắm nhưng khi keo đã khô thì sẽ rất chắc và cứng đấy.
Các bạn quấn đều tay và khít thì ống sẽ đẹp. Đây chính là phấn giữ vật kính. Ngoài ra còn phải cắt các tấm chắn để che bớt vật kính
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/TamChan.jpg
Khi ghép vào thì sẽ được như hình vẽ
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/VatKinh2.jpg
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/IMG_0516Large.jpg
Làm như cách này thì các bạn khỏi phải lo việc trục của thị kính và vật kính bị lệch. Điều quan trọng là bạn phải gắn côn Φ60-42 thật cân thôi.
3.2.Làm phần thị kính
Phần thị kính gồm thị kính và phần điều chỉnh lấy tiêu cự. Các bạn lấy bìa 3mm rồi dùng dao dọc giấy cắt như hình vẽ
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/1-2.jpg
Sau đó ghép lại với ống Φ27 dài 3cm ta được hình sau
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/2-1.jpg
Khi làm được như vậy rồi thì chúng ta bắt đầu một việc khá khó là làm gương phản xạ. Các bạn cắt lấy một mảnh gương cho vừa chỗ hở kia. Như mình cắt một mảnh 52x40mm. Sau đó các bạn lấy một cái đĩa nhỏ như đĩa để chén uống chè. Đổ Axeton ra, ngâm mảnh gương vào, đợi khoảng vài phút đến khi nào các bạn thấy lớp sơn ở phía sau mềm ra rồi các bạn lấy giẻ lau sạch lớp sơn kia đi là chúng ta có một mảnh gương phản xạ khá tốt cho công việc của mình rồi đó. Thị kính sẽ được gắn vào một ống Φ27. Ống còn lại sẽ gắn vào bộ phận lấy nét.
3.3.Làm phần lấy nét
Phần này mình không kiếm được vít vô tận nên mình đã nghĩ ra cách làm như sau, các bạn cố gắng xem hình rồi làm theo. Cái phần trắng trắng ở giữa là vỏ dây điện. Vỏ bên ngoài là ống Φ34 còn phần bên trong là côn Φ27-27.
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/_MG_0104Large.jpg
3.4.Lắp ráp kính
Phần còn lại chắc mình không còn phải nói nhiều nữa, tất cả các bộ phận quan trọng đều đã được giới thiệu, việc còn lại chỉ còn gắn nối các bộ phận khác lại với nhau. Công việc thì chỉ còn cắt lấy 90cm ống Φ42, nối côn vật kính với một đầu ống, đầu kia nối với côn Φ42-34, rồi nối với cái canh nét, sau đó nối với thị kính.
IV.Chân kính
Phần kính đã làm xong. Phần chân kính các bạn có thể tham khảo nhiều kiểu làm. Đây là một ví dụ:
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/Picture003Large.jpg
Còn mình thì mình làm một cái chân kính phỏng theo chân kính của bọn kính thiên văn chuyên nghiệp.
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/IMG_0514Large.jpg
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/IMG_0513Large.jpg
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/IMG_0511Large.jpg
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/_MG_0116Large.jpg
Tất cả đều làm bằng ống PVC:
Chân là ống Φ27 luồn trong bởi một ống Φ21.
Ống ở giữa là ống Φ42.
Một côn Φ42-21
Một nối Φ34
Một ít ống Φ90 vàng
Phần tiếp theo sẽ là kính thiên văn phản xạ Reflector. Show hàng trước cho mọi người xem
http://i237.photobucket.com/albums/ff104/edunguyen/_MG_0110Large.jpg